Του Διονύση-Χαράλαμπου Καλαματιανού, Βουλευτή Ηλείας, Τομεάρχη Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
Το δημογραφικό και μια ενδεχόμενη πληθυσμιακή κατάρρευση απειλούν το μέλλον της χώρας μας. Τα στοιχεία είναι απογοητευτικά, καθώς ο πληθυσμός της Ελλάδας υπόκειται σε διαρκή δραματική μείωση τα τελευταία χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι έχουμε από τους χαμηλότερους ρυθμούς γεννήσεων στην Ευρώπη, ενώ υπάρχουν χωριά δίχως καταγεγραμμένη γέννηση εδώ και χρόνια. Ειδικότερα, το 2023, ο δείκτης γονιμότητας προσδιορίστηκε μόλις στο 1,3 παιδιά ανά γυναίκα, σημαντικά χαμηλότερος από το επίπεδο αναπλήρωσης πληθυσμού, που βρίσκεται στο 2,1. Δυστυχώς, το ζωτικό αυτό ζήτημα αφορά και την Ηλεία, με 1.979 θανάτους και μόλις 855 γεννήσεις το περασμένο έτος.
Μια σειρά αλληλένδετων παραγόντων επηρεάζει τη γιγάντωση του προβλήματος. Η πρόσφατη οικονομική κρίση και η περίοδος των μνημονίων, οδήγησαν σε οικονομική ανασφάλεια, με αποτέλεσμα την υπογεννητικότητα. Επιπλέον, συνετέλεσαν στη φυγή πολλών συμπολιτών μας στο εξωτερικό, προκείμενου να αναζητήσουν νέες ευκαιρίες, για μια καλύτερη ζωή. Παράλληλα, θα πρέπει να επισημανθεί και το έλλειμμα της πολιτείας, σε επίπεδο σχεδιασμού και υλοποίησης πολιτικών και μέτρων που θα ενίσχυαν το κράτος κοινωνικής πρόνοιας. Και αν αυτό ήταν δύσκολο να επιτευχθεί την περίοδο της κρίσης και των δημοσιονομικών περιορισμών, σήμερα θα πρέπει να δοθούν πειστικές απαντήσεις: γιατί το κράτος δεν μπορεί επί της ουσίας να στηρίξει την ελληνική οικογένεια, δημιουργώντας παράλληλα εκείνες τις συνθήκες που θα ωθήσουν πολλούς συμπολίτες μας, που ξενιτεύτηκαν, να επιστρέψουν στην πατρίδα; Τι έχει γίνει για την ουσιαστική αντιμετώπιση της γενικευμένης ακρίβειας και της αισχροκέρδειας, που συνθλίβουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις; Για την ενίσχυση της επάρκειας των μισθών και των συντάξεων, που δεν φτάνουν ούτε για να βγει ο μισός μήνας; Τι έχει γίνει για την κοινωνική κατοικία; Για την αντιμετώπιση της υποβάθμισης της δημόσιας υγείας και παιδείας; Για την αποκατάσταση των εργασιακών σχέσεων; Για τις επαρκείς αποδοχές και τα ωράρια εργασίας; Για την καταπολέμηση της βαρύνουσας εγκληματικότητας; Προφανώς, όλα αυτά συνδέονται με τη δημογραφική υποχώρηση και η κυβέρνηση έχει την πρώτιστη ευθύνη.
Είναι ξεκάθαρο ότι οι επιπτώσεις του δημογραφικού, πέραν της γήρανσης και της συρρίκνωσης του πληθυσμού, αφορούν την οικονομία, το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και γενικότερα τον κοινωνικό ιστό της χώρας. Οδηγούν στη μείωση του εργατικού δυναμικού, στην κατάρρευση των δημοσίων εσόδων, στην επιβάρυνση του δημοσίου συστήματος υγείας και του ασφαλιστικού συστήματος, στην ερήμωση της επαρχίας και της περιφέρειας.
Υπάρχει επιστροφή από την εξαιρετικά δύσκολη συνθήκη που έχει δημιουργηθεί; Μπορεί να αναστραφεί αυτή η διαρκώς αυξανόμενη δημογραφική κρίση και απειλή που δυναμιτίζει τα θεμέλια της ελληνικής κοινωνίας; Το βέβαιο είναι ότι χρειάζεται να δράσουμε άμεσα και αποφασιστικά. Χρειάζονται συγκεκριμένες στρατηγικές και πολιτικές, μια πολύπλευρη προσέγγιση με κοινωνικό πρόσημο που θα αναζωογονήσει το δημογραφικό τοπίο, εξασφαλίζοντας ένα βιώσιμο μέλλον.
Είναι ανάγκη να υπάρξει μια ισχυρή και συνεκτική, μακροχρόνια -και όχι αποσπασματική- πολιτική στήριξης και υποστήριξης των ζευγαριών και των τέκνων, όχι μόνο την περίοδο της γέννησης του παιδιού αλλά μέχρι και την ενηλικίωσή του. Χρειάζεται πραγματική ενίσχυση της μητέρας και φροντίδα του παιδιού. Πρέπει να στηριχθεί το εισόδημα και να δημιουργηθούν πολλές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ώστε να μπορέσουν οι νέοι και οι νέες μας να αισθανθούν ασφάλεια. Είναι κάτι που θα συγκρατήσει, μεταξύ άλλων, τη φυγή συμπατριωτών μας σε χώρες του εξωτερικού και θα ωθήσει στο να επιστρέψουν αυτοί που μετανάστευσαν για μια καλύτερη ζωή. Προφανώς, με πρόσκαιρα επιδόματα δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική επίλυση του ζητήματος. Βεβαίως και είναι χρήσιμη η επιδοματική πολιτική, σε συμπληρωματικό, όμως, ρόλο, στη βάση ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου αντιμετώπισης του δημογραφικού. Χρειάζεται, επίσης, να υπάρξουν πολιτικές στέγης, ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης και προστασία της πρώτης κατοικίας. Παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθεί το πλέγμα προστασίας των εργαζομένων και να αναπτυχθούν επαρκείς κοινωνικές δομές μέριμνας του παιδιού. Κρίσιμη παράμετρος είναι και ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα που θα προβλέπει ουσιαστικές φοροελαφρύνσεις σε οικογένειες με παιδιά.
Ασφαλώς, απαραίτητη είναι η στήριξη της περιφέρειας και η ενίσχυση με προσωπικό των υποστελεχωμένων δομών υγείας και παιδείας -όπως επίσης και η αναβάθμιση των αντίστοιχων υποδομών- σε νησιά, παραμεθόριες, ορεινές και αγροτικές περιοχές. Με αυτόν τον τρόπο, ο νεαρός πληθυσμός θα οραματιστεί το μέλλον του, στον τόπο του. Ειδικότερα, η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα συνδέεται άμεσα με την επίλυση του δημογραφικού. Η αστικοποίηση οδήγησε σε φυγή από τις αγροτικές περιοχές, αφήνοντας πολλές από αυτές δίχως πληθυσμό. Επενδύοντας, λοιπόν, σε υποδομές, υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση σε αγροτικές κοινότητες, μπορεί να τονωθεί η τοπική οικονομία και κατ’ επέκταση η δημιουργία ενός ελκυστικού περιβάλλοντος για εγκατάσταση και διαμονή.
Το δημογραφικό, αποτελεί για τη χώρα μας μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις, αν όχι η μεγαλύτερη. Για να ανταπεξέλθουμε με επιτυχία, απαιτούνται άμεσες και συντονισμένες δράσεις, όχι επικοινωνιακές πολιτικές. Χρειάζεται να επενδύσουμε στον άνθρωπο, την ευμάρεια και το αίσθημα ασφάλειάς του. Έτσι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την κατάρρευση του πληθυσμού, εξασφαλίζοντας ένα ζωντανό και βιώσιμο μέλλον για τον λαό μας.
