Του Διονύση Καλαματιανού, Βουλευτή Ηλείας, Γραμματέα της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Οφείλουμε να μιλήσουμε με ειλικρίνεια και αποφασιστικότητα για την κατάσταση της δικαιοσύνης στη Χώρα μας. Για τις καθυστερήσεις στην απονομή της, για τις συνθήκες εργασίας των λειτουργών της, για τις υποδομές των δικαστηρίων, για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δικηγόροι, για την αυξανόμενη απαξίωση των θεσμών στα μάτια της κοινωνίας.
Ειδικά, η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς είναι βαθιά. Και αυτό είναι εξόχως ανησυχητικό καθότι το κράτος δικαίου δεν είναι απλώς ένα σύνθημα ή μια συνταγματική αναφορά. Αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο κάθε δημοκρατικής κοινωνίας. Είναι η δέσμευση ότι κανείς δεν βρίσκεται υπεράνω του νόμου και ότι όλοι οι πολίτες απολαμβάνουν ίση προστασία απέναντι σε αυτόν.
Δυστυχώς, η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς μειώνεται διαρκώς. Όταν ο πολίτης νιώθει ότι δεν ακούγεται, όταν οι θεσμοί δεν του παρέχουν προστασία, όταν διακρίνει ανισότητες στην απονομή δικαιοσύνης, τότε η απαξίωση γενικεύεται. Και τότε εμφανίζονται φαινόμενα αυταρχισμού, κοινωνικής παραίτησης, ακόμα και ακροδεξιάς εκτροπής.
Ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα που αντιμετωπίζει η δικαιοσύνη, είναι οι καθυστερήσεις στην απονομή της. Φτάνουν σε σημείο που ουσιαστικά ακυρώνουν το δικαίωμα του πολίτη στην έγκαιρη προστασία των δικαιωμάτων του. Υποθέσεις που εκκρεμούν για χρόνια, πολίτες και επαγγελματίες που αδυνατούν να βρουν δικαίωση σε εύλογο χρόνο. Όταν μια υπόθεση καθυστερεί για πέντε, επτά ή δέκα χρόνια, τότε η δικαιοσύνη χάνει το κύρος της. Αυτή η συνθήκη υπονομεύει όχι μόνο το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, αλλά και την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η αυταρχική επιτάχυνση ή η ποσοτικοποίηση των αποφάσεων. Χρειάζεται στήριξη των γραμματειών με πρόσληψη προσωπικού, ψηφιοποίηση των διαδικασιών και ουσιαστική συνεργασία με τους δικηγόρους και τους δικαστικούς λειτουργούς. Απαιτείται μια γενναία μεταρρύθμιση του τρόπου λειτουργίας των δικαστηρίων.
Είναι αναγκαίο να υπάρξει ένα σοβαρό εθνικό σχέδιο αναβάθμισης των υποδομών, με αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων, με συμμετοχή των φορέων, με διαφάνεια και λογοδοσία. Δυστυχώς, η εικόνα των δικαστηρίων στη Χώρα μας σε πολλές περιπτώσεις, δεν συνάδει με το κύρος της δικαιοσύνης. Είναι εικόνα εγκατάλειψης: κτίρια ακατάλληλα, χωρίς επαρκή υλικοτεχνική υποστήριξη, χωρίς στοιχειώδη ψηφιοποίηση, χωρίς προδιαγραφές προσβασιμότητας.
Συλλειτουργοί της δικαιοσύνης είναι οι δικηγόροι. Ποια, όμως, είναι η κατάσταση που βιώνουν σήμερα; Οι αυτοαπασχολούμενοι πνίγονται από εισφορές και φορολογικά βάρη, οι νέοι δυσκολεύονται να σταθούν επαγγελματικά. Επομένως, χρειάζεται, μεταξύ άλλων, αναδιάρθρωση του ασφαλιστικού πλαισίου με δίκαιη κατανομή των εισφορών, στήριξη των νέων δικηγόρων με επιδοτούμενες θέσεις πρακτικής και επαγγελματικής ένταξης, φορολογικά κίνητρα για τους πιο ευάλωτους, ένταξη του δικηγόρου στον σχεδιασμό της δικαιοσύνης, όχι ως παθητικού εκτελεστή, αλλά ως ισότιμου θεσμικού συνομιλητή. Οφείλουμε, ως Πολιτεία, να διασφαλίσουμε δίκαιες συνθήκες εργασίας και αξιοπρεπείς αμοιβές, λαμβάνοντας υπόψη και τις ανάγκες της κοινωνίας. Να ενισχύσουμε τα ταμεία πρόνοιας και να υλοποιήσουμε μέτρα στήριξης για τους πιο ευάλωτους επαγγελματίες του κλάδου.
Το βέβαιο είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία χωρίς ανεξάρτητη και αξιόπιστη δικαιοσύνη. Δεν μπορεί να υπάρξει ισότητα και ισονομία όταν η δικαιοσύνη αντιμετωπίζεται ως μηχανισμός εξυπηρέτησης κάποιων συμφερόντων και σκοπιμοτήτων. Είναι αναγκαίο, λοιπόν, οι θεσμοί να μην αντιμετωπίζονται ως εργαλεία εξουσίας, αλλά ως κοινά αγαθά που πρέπει να υπηρετούν όλους τους πολίτες, ισότιμα και αμερόληπτα. Έτσι θωρακίζουμε τη δικαιοσύνη. Έτσι θωρακίζουμε τη δημοκρατία.
